Gdybyś miał wybrać jeden obiektyw, to jaki? To pytanie, to chyba najczęściej używany clikbajtowy tytuł w fotograficznych soszialach. Kiedyś było łatwiej – wszyscy wiedzieli, że jak jeden obiektyw to 50mm!
Zanim pójdę dalej, należałoby określić co to znaczy obecnie te symboliczne standardowe 50mm, bo zakres tzw. standardu zmienił się. Kiedyś był wzór dla pełnej klatki i to była ogniskowa 50mm, a dla średniego formatu 75-80mm. Wszystko było jasne. Upraszczam bardzo.
Potem pojawiły się zoomy… zbawienie dla fotografów reporterów – szybko, łatwo i przyjemnie. A teraz mamy zakresy ogniskowych standardów, które całkowicie wymykają się wszelkim przyzwyczajeniom: 43mm, 45mm, 55mm, 63mm itd, itp… Producenci starają się wypełnić każdą przestrzeń ogniskowych udowadniając nam marketingowo, że tak naprawdę najbliżej widzenia ludzkiego oka jest akurat ta ogniskowa.
Wracając do pytania postawionego we wprowadzeniu, czy Wy wybralibyście ogniskową 50mm gdybyście nie mieli możliwości używania zooma ani żadnego innego obiektywu?
Czy kult 50mm znany chociażby z klasycznych konstrukcji dalmierzowych nadal w Was siedzi? A może jednak w obecnych, nowoczesnych czasach, lepiej iść szeroko (np. 35mm?), bo przy tak dużych matrycach zawsze można coś wyciąć/skadrować?
Zestaw idealny istnieje?
Stanąłem przed takim dylematem kilka tygodni temu. Wybierałem się w daleką podróż, a z powodów ograniczeń logistycznych, nie mogłem wziąć dużej ilości sprzętu. Miałem wybór… biorę jakiegoś zooma o mega zakresie ogniskowych lub jeden, mały, poręczny standard z jasnym światłem. W ostatecznej decyzji oczywiście pomogła mi gigantyczna matryca mojego aparatu. Sto megapikseli daje olbrzymi zakres możliwości kadrowania w postprodukcji. Zaryzykowałem – wziąłem tylko standard.
No więc Hasselblad X2DII oraz XCD 55/2,5V. “Komplet idealny prawie na każdy rodzaj fotografii” – czytam w jednym z kolejnych influenserkich kanałów. Czy na pewno? Otóż nie na pewno.
Jak każdy zestaw fotograficzny, tak i ten ma swoje wady. Zapewne jest ich mniej niż zalet, ale potrafią doskwierać, co bardzo odczułem szczególnie na terenie tak olbrzymim jak USA – Arizona, Utah czy Nevada. Te gigantyczne przestrzenie aż proszą się o wycięcie fragmentu, wyselekcjonowanie tylko części widoku, a nie za każdym razem kombinowanie z szerokim planem. I tutaj moje 55mm okazywało się po prostu szerokim kątem przy tej skali pejzażu. Ta ogniskowa stanowi odpowiednik ok. 43m dla pełnej klatki i to czuć. I dało mi się to we znaki. Główna zaleta matrycy 100mp, to jak wspomniałem opcja praktycznie bezstratnego kadrowania nawet do 60-70% kadru. Jednak nie wziąłem pod uwagę jednej rzeczy… mentala mojego.
Fotograficzna starość mentalna
A mój mental wywodzi się z tej samej dokładnie szkoły, z której wywodzi się moje przywiązanie do klasycznych ogniskowych. No i moja głowa nie potrafi przestawić się, aby kadrować po wykonaniu zdjęcia w programach do obróbki. No nie umiem! I mnie szlag trafia.
Jak widzę pełen kadr, który usilnie komponowałem na miejscu, namęczyłem się drepcząc w przód, w bok, by złapać w wizjerze całość, to żal mi ciąć.
Kiedy zaczynam z tą elektroniczną ramką tańczyć na monitorze – co tutaj przyciąć, wyciąć, ukryć w narożnikach – to kończę na tym, ze kadruje 2mm krawędź klatki. Czyli… nie kadruje w ogóle. Tak mam i wydaje mi się, że wraz z wiekiem (może przesadzam) coraz mniej bawi mnie wycinanie.
“To po cholerę kupiłeś sobie aparat, który ma 100mp i marudzisz tutaj o jednym obiektywie…” spytacie.
To tkwi to w mojej głowie i nie mogę nic zrobić. Po prostu skazany jestem na kadrowanie w wizjerze, jak za czasów przygody z formatem 4×5 i fizycznym negatywem. Bo on był dla mnie wyznacznikiem tego, że zdjęcie powinno powstać w wizjerze, który w chwili komponowania jest moim ekranem.
Te umowne 50mm założone na stałe do body jest dla mnie trochę jak główki portu… nie da się ich przesunąć. Po prostu musisz znaleźć metodę, by wpłynąć ze swoją wyobraźnią między te stworzone proporcje 4:3 oferowane przez Hasselblada. I już.
50mm – da się!
I tak “zmagałem się” podczas tego wyjazd z jednym obiektywem, ale za to poczułem coś, co przypomniało mi dawne czasy. Czasy, gdy aparat START z jednym obiektywem 75mm był moim nauczycielem fotografii. Nikt wtedy nawet nie myślał o posiadaniu zoomów. Nikt się wtedy nie rozwodził nad przycinaniem po wykonaniu zdjęcia dopóki nie zaszedł do ciemni, a i tam zawsze mi powtarzali: rób tak, jakby negatyw w ramce pod powiększalnikiem to było finalne zdjęcie.
Jaki sens mają te dywagacja w czasach, gdy zoomy, kadrowanie w LR i masowa obróbka zdjęć w postprodukcji stała się immanentną częścią czegoś co nadal nazywamy fotografią? Jaki ma to sens, gdy możesz obrobić zdjęcie już na ekranie aparatu i wyciąć co tylko chcesz. Czy czasami nie odzywa się we mnie zwykłe jęczenie dziadersa?
Oczywiście, że się odzywa mój numer pesel. Stałem się po prostu w mojej amatorskiej fotografii wybredny, ale i bardziej uważny. Nie spieszę się. Niezrobione zdjęcie (z powodu braku zooma lub za krótkiej ogniskowej) nie rodzi we mnie żadnych negatywnych odczuć. Cóż… może następnym razem, a jak nie, to nie. Nie można mieć wszystkiego w fotografii.
Mam czasami wrażenie, że fotografia stała się taką gonitwą za zrobieniem ile wlezie. Bo już nie przyjadę, bo już się nie uda następnym razem, bo ktoś uprzedzi mnie na soszialach, bo mam miejsce na karcie. Przecież największa przyjemność z tego naszego noszenia i kupowania aparatów, to chwila gdy podnosisz aparat do oka, kadrujesz, świat zamyka się, znika otoczenie i jesteś tylko Ty, kadr i… moment.
Nawet tylko z 50mm da radę obskoczyć parę tysięcy mil, nacisnąć spust migawki kilkaset razy i zachować w głowie i w pamięci te właśnie momenty. One są dla nas i warto czasami odpuścić tonę sprzętu, miliony pomysłów i skupić się na chwili.
Standard 50mm. Jeden obiektyw. Jeden aparat. Proste narzędzie z pomiarem światła, czasu i przysłoną. Nawet odradzałbym zmiany czułości, bo obecne matryce wyciągną z czerni pełen zakres tonalny więc natywna wartość ISO załatwia obecnie wszystkie tematy.
Polecam Wam mały powrót do minimalizmu w zakresie ilości sprzętu i koniecznych ogniskowych. Przecież to nie ma żadnego znaczenia w sytuacji, gdy zdjęcie zamykające ten wpis powstało podczas zaczynającego się huraganu, zrobione jest w ostatniech chwili przed deszczem, a fotograf ledwo utrzymywał się na nogach przy tak silnym wietrze. Czy ilość zoomów w torbie wpływa jakoś na łut szczęścia i to czy trafimy na taki kadr? W żaden!
Jeśli tylko potrafisz to dostrzec i masz odrobinę farta, wystarczy Ci 50mm lub cokolwiek tam wolisz… :)
